คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ร่วมกับ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดย ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) เปิดตัวนวัตกรรม “ESTIMATA-EX” ระบบปัญญาประดิษฐ์ทางการแพทย์ (Medical AI) สำหรับประเมินการสูญเสียเลือดระหว่างการผ่าตัดแบบ Real-time เป็นครั้งแรกในประเทศไทย
ภายในงาน รศ.นพ.นเรนทร์ โชติรสนิรมิต คณบดีคณะแพทยศาสตร์ มช. กล่าวเปิดงานและที่มาของโครงการ พร้อมด้วย ดร.ชัย วุฒิวิวัฒน์ชัย ผู้อำนวยการเนคเทค สวทช. กล่าวถึงความร่วมมือด้าน Medical AI นอกจากนี้ยังมี เสวนาเจาะลึกนวัตกรรมและการใช้งานจริง โดย พว.นฐธิกานตร์ เจริญรัตนเดชะกูล วิสัญญีพยาบาล คณะแพทยศาสตร์ มช. และ ดร.สรรพฤทธิ์ มฤคทัต นักวิจัยอาวุโสกลุ่มวิจัยปัญญาประดิษฐ์ เนคเทค สวทช. ดำเนินรายการโดย ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช
รศ.นพ.นเรนทร์ โชติรสนิรมิต เปิดเผยว่า โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่เป็นโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยระดับตติยภูมิ ที่รับผู้ป่วยซับซ้อนจาก 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน และมีการผ่าตัดมากกว่า 16,000–17,000 รายต่อปี ซึ่งทำให้ต้องเผชิญความท้าทายในการประเมินการสูญเสียเลือดระหว่างการผ่าตัด
ปัจจุบันการประเมินการเสียเลือดส่วนใหญ่ยังใช้ การคาดคะเนด้วยสายตา (Visual Estimation) ซึ่งอาจมีความคลาดเคลื่อนสูงถึง 20–40% ส่งผลต่อการตัดสินใจในการให้สารน้ำหรือเลือดทดแทน ซึ่งอาจทำให้เกิดความเสี่ยงต่อภาวะช็อก หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการให้เลือดเกินความจำเป็น
เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวจึงได้พัฒนา ESTIMATA-EX (AI-Driven: Estimation of Intraoperative Blood Loss) โดยใช้เทคโนโลยี Computer Vision และ Deep Learning วิเคราะห์ภาพวัสดุซับเลือดจากสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ต เพื่อประเมินปริมาณเลือดและนับจำนวนวัสดุซับเลือดในห้องผ่าตัด ได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ
นวัตกรรมนี้พัฒนาภายใต้ความร่วมมือของ Medical AI Consortium ซึ่งทำหน้าที่เป็น Medical AI Data Sharing Platform เชื่อมโยงความร่วมมือระหว่าง เนคเทค คณะแพทยศาสตร์จากหลายสถาบัน และกรมการแพทย์ โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) ผ่าน หน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.)
ระบบ ESTIMATA-EX ใช้ฐานข้อมูลภาพเลือดจากห้องผ่าตัดกว่า 150,000 ภาพ เพื่อพัฒนาโมเดล AI โดยให้ผลลัพธ์ที่โดดเด่น ได้แก่
• ความแม่นยำของโมเดล AI สูงมาก R² = 0.903
• เพิ่มความแม่นยำจาก 45.5% เป็น 82.4%
• ประมวลผลรวดเร็ว 5–10 วินาที
• ลดความเสี่ยงการลืมวัสดุซับเลือดในร่างกายผู้ป่วย
• บุคลากรทางการแพทย์มีความพึงพอใจ 95.8%
เทคโนโลยีดังกล่าวช่วยสนับสนุนการทำงานของทีมศัลยแพทย์และวิสัญญีแพทย์ ในการตัดสินใจได้อย่างแม่นยำและทันท่วงที ลดความคลาดเคลื่อนของข้อมูล และยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของผู้ป่วยในห้องผ่าตัด สู่แนวคิด Smart Operating Room
ความสำเร็จของ ESTIMATA-EX ไม่เพียงเป็นการพัฒนาเทคโนโลยี แต่ยังสะท้อนวิสัยทัศน์ของ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ที่มุ่งสู่การเป็น ผู้นำนวัตกรรมการแพทย์ของภูมิภาค ผ่านการบูรณาการ ความเป็นเลิศทางคลินิก งานวิจัยเชิงแปลผล และเทคโนโลยีดิจิทัลเข้าด้วยกัน
ปัจจุบัน ESTIMATA-EX อยู่ระหว่างการพัฒนาต่อยอด เพื่อขยายการใช้งานไปยังห้องผ่าตัดทั่วประเทศ โดยมีเป้าหมายสร้าง มาตรฐานใหม่ของการประเมินการสูญเสียเลือด ที่แม่นยำ รวดเร็ว และปลอดภัย รองรับการตัดสินใจทางการแพทย์ในสถานการณ์วิกฤต และร่วมผลักดันประเทศไทยสู่การเป็น ศูนย์กลางการแพทย์ที่ใช้ AI และเทคโนโลยีดิจิทัลในอนาคต
